Enerji Yönetimi Birimi

Mustafa Kemal Atatürk Spor Kompleksi Su Sporları Merkezi, enerji verimliliği, yenilenebilir enerji kullanımı, suyun geri kazanımı, doğal aydınlatma ve akıllı bina teknolojilerinin bütünleşik şekilde uygulandığı Tepebaşı Belediyesi’nin öncü sürdürülebilir yapı projelerinden biridir. Tesis, çevresel performans kriterleri doğrultusunda tasarlanmış ve 2015 yılında LEED v3 değerlendirme sistemi kapsamında 110 tam puan üzerinden 64 puan alarak LEED Gold Sertifikası almaya hak kazanmıştır. Sertifikanın alındığı dönemde, bu seviyede sertifikaya sahip yapılar arasında öncü kamu binalarından biri olması nedeniyle önemli bir örnek oluşturmuştur.

Binanın tasarım ve yapım sürecinde yüksek performanslı yalıtım elemanları, enerji verimli mekanik sistemler, ısı geri kazanımlı havalandırma sistemleri, yüksek verimli pompalar ve enerji etkin aydınlatma çözümleri kullanılmıştır. Bu uygulamalar sayesinde geleneksel sistemlere kıyasla yaklaşık yüzde 25’e varan enerji verimliliği sağlanmıştır. Tesisin yenilenebilir enerji ihtiyacına katkı sağlamak amacıyla yaklaşık 20 kWe gücünde fotovoltaik güneş enerjisi sistemi ile 85 kW kapasiteli solar termal ısıtma sistemi kurulmuştur. Bu sistemlerle tesisin elektrik ihtiyacının yaklaşık yüzde 10’unun, havuzların ve yapının ısıtma enerjisinin ise yaklaşık yüzde 20’sinin güneş enerjisinden karşılanması hedeflenmiştir.

1 Mart 2016 tarihinde devreye alınan ve 20 kWe kurulu güce sahip Mustafa Kemal Atatürk Spor Kompleksi Su Sporları Merkezi Güneş Enerjisi Santrali, devreye alındığı tarihten itibaren, 2026 yılına ait mevcut üretim kayıtları dâhil olmak üzere toplam 208,20 MWh elektrik enerjisi üretmiştir.

Su Sporları Merkezi aynı zamanda akıllı bina yaklaşımıyla tasarlanmıştır. Tesiste bulunan mekanik sistemler ve işletme parametreleri teknik personel tarafından uzaktan izlenebilmekte ve kontrol edilebilmektedir. Böylece enerji tüketimi, mekanik sistemlerin çalışma performansı ve işletme koşulları daha etkin bir şekilde takip edilerek tesisin verimli işletilmesine katkı sağlanmaktadır.

Su kaynaklarının korunması amacıyla binada yağmur suyu ve gri su geri kazanım sistemleri uygulanmıştır. Çatı ve çevre yüzeylerinden toplanan yağmur suları depolanarak bahçe sulamasında kullanılmakta, duşlardan kaynaklanan gri su ise arıtıldıktan sonra tuvalet rezervuarlarında yeniden değerlendirilmektedir. Bu uygulamalarla şebeke suyu tüketiminin önemli ölçüde azaltılması ve yüzde 70’e varan su verimliliği sağlanması hedeflenmiştir.

Tesiste ayrıca doğal aydınlatmadan maksimum düzeyde yararlanmak amacıyla 11 adet gün ışığı tüpü kullanılmaktadır. Çatı üzerinde bulunan özel merceklerle toplanan güneş ışığı, yansıtıcı tüpler aracılığıyla binanın doğal ışık almakta zorlanan bölümlerine taşınmakta ve gündüz saatlerinde yapay aydınlatma ihtiyacının azaltılmasına katkı sağlamaktadır.

Enerji verimliliği, yenilenebilir enerji, su geri kazanımı, akıllı bina yönetimi ve doğal aydınlatma çözümlerinin aynı yapı içerisinde bir araya getirilmesiyle Mustafa Kemal Atatürk Spor Kompleksi Su Sporları Merkezi, çevre dostu kamu yapılarının uygulanabilirliğini ortaya koyan önemli bir sürdürülebilir bina örneği olmuştur.

REMOURBAN, enerji verimliliği, yenilenebilir enerji, sürdürülebilir ulaşım ve bilgi-iletişim teknolojilerini aynı kentsel dönüşüm modeli içerisinde birleştiren, Avrupa Birliği Horizon 2020 Programı kapsamında gerçekleştirilen geniş ölçekli bir akıllı şehir projesidir. Tepebaşı Belediyesi, İspanya’dan Valladolid ve İngiltere’den Nottingham ile birlikte projenin uygulayıcı öncü şehirlerinden biri olarak yer almış; Tepebaşı’ndaki çalışmalar ağırlıklı olarak Aşağı Söğütönü bölgesinde bulunan yaklaşık 30 dönümlük Yaşam Köyü’nde gerçekleştirilmiştir.

Projenin temel yaklaşımı, mevcut yapıların enerji performansının iyileştirilmesi, yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımının artırılması, düşük karbonlu ulaşım sistemlerinin yaygınlaştırılması ve elde edilen enerji ile ulaşım verilerinin bilgi teknolojileri aracılığıyla izlenebilir ve yönetilebilir hale getirilmesi üzerine kurulmuştur. Bu kapsamda Yaşam Köyü içerisinde bulunan sosyal hizmet yapılarında enerji verimliliğine yönelik iyileştirmeler gerçekleştirilmiş ve yenilenebilir enerji üretimi amacıyla toplam 660 adet 265 Wp polikristal fotovoltaik panelden oluşan güneş enerjisi sistemi kurulmuştur.

1 Ağustos 2018 tarihinde devreye alınan ve 150 kWe kurulu güce sahip Yaşam Köyü Güneş Enerjisi Santrali, devreye alındığı tarihten itibaren, 2026 yılına ait mevcut üretim kayıtları dâhil olmak üzere toplam 1.394,80 MWh elektrik enerjisi üretmiştir.

Binalarda gerçekleştirilen enerji verimliliği uygulamaları ve yenilenebilir enerji sistemleri sonucunda proje verilerine göre yaklaşık yüzde 53 oranında enerji tasarrufu sağlanmış, fosil yakıt kullanımının azaltılması ve temiz enerji üretiminin artırılmasıyla karbon emisyonlarında yaklaşık yüzde 63 oranında azalma elde edilmiştir. Böylece proje alanı, enerji tüketen geleneksel yapı modelinden enerji performansı izlenen, yenilenebilir enerji üreten ve çevresel etkileri azaltılmış bir kentsel yaşam alanına dönüştürülmüştür.

REMOURBAN kapsamında gerçekleştirilen dönüşüm yalnızca binalarla sınırlı tutulmamış, ulaşım sektöründe de düşük karbonlu çözümler hayata geçirilmiştir. Belediye hizmetlerinde ve kent içi ulaşımda kullanılmak üzere 4 adet yüzde 100 elektrikli otobüs, 22 adet hibrit araç ve 30 adet elektrikli bisiklet sisteme dahil edilmiştir. Elektrikli bisikletlerin kullanımını desteklemek amacıyla 3 adet kiralama istasyonu ve 45 adet akıllı bisiklet parkı oluşturulmuş, yaklaşık 5 kilometrelik bisiklet yolu düzenlemesi gerçekleştirilmiştir. Elektrikli bisiklet paylaşım sistemi ESPEDAL’ın toplu ulaşım ve tramvay sistemleriyle entegrasyonu sağlanarak alternatif ve çevre dostu ulaşım seçeneklerinin yaygınlaştırılması amaçlanmıştır. Proje kapsamında çevre dostu ulaşım uygulamalarıyla enerji tüketiminde ve karbon emisyonlarında yüzde 70’e varan azalmalar sağlanmıştır.

Enerji ve ulaşım uygulamalarının dijital olarak izlenebilmesi amacıyla web tabanlı Akıllı Şehir İzleme Portalı oluşturulmuştur. Bu sistem aracılığıyla binaların enerji tüketimleri, yenilenebilir enerji üretimleri, elektrikli ve hibrit araçlara ilişkin veriler, elektrikli bisiklet ve otobüslerin enerji kullanımları ile çeşitli operasyonel bilgiler izlenebilir hale getirilmiştir.

REMOURBAN Projesi ile Tepebaşı’nda enerji, ulaşım ve bilgi teknolojilerinin birbirinden bağımsız sistemler olarak değil, aynı sürdürülebilir kent modeli içerisinde birlikte yönetilebileceği ortaya konulmuş; uygulanan çözümlerin farklı kentlere aktarılabilir ve tekrarlanabilir olması hedeflenmiştir. Proje, Tepebaşı Belediyesi’nin düşük karbonlu kentleşme ve akıllı şehir uygulamaları alanındaki en kapsamlı uluslararası çalışmalarından biri olmuştur.

Tepebaşı Belediyesi tarafından hayata geçirilen Sürdürülebilir Tarımsal Üretimde Kaynak Verimli Soğuk Hava Deposu Projesi, yenilenebilir enerji üretimini tarımsal üretimin desteklenmesi, enerji maliyetlerinin azaltılması, ürün kayıplarının önlenmesi ve kırsal kalkınmanın güçlendirilmesi hedefleriyle bir araya getiren bütüncül bir sürdürülebilirlik uygulamasıdır.

Soğuk hava depoları, ürünlerin uygun sıcaklık ve nem koşullarında muhafaza edilmesi nedeniyle sürekli ve yüksek miktarda elektrik tüketen tesislerdir. Proje kapsamında tesisin enerji ihtiyacının önemli bir bölümünün yenilenebilir enerji kaynaklarından karşılanabilmesi amacıyla güneş enerjisi sistemi kurulmuştur. Sistemde 270 adet 455 Wp gücünde yüksek verimli monokristal fotovoltaik panel ile 2 adet 60 kW gücünde invertör kullanılmıştır. Güneş panellerinde üretilen doğru akım elektrik enerjisi invertörler aracılığıyla alternatif akıma dönüştürülerek tesisin elektrik altyapısına aktarılmaktadır.

Üretilen elektrik enerjisi öncelikle soğuk hava deposunun kendi tüketiminde kullanılmakta, tüketimin üzerinde gerçekleşen üretim ise elektrik dağıtım şebekesine aktarılmaktadır. Sistemde kullanılan izleme ve SCADA altyapısı sayesinde anlık güç üretimi, günlük ve toplam enerji üretimi, panel ve dizi performansları ile şebeke parametreleri dijital ortamda takip edilebilmektedir. Bu sayede güneş enerjisi sisteminin üretim performansı sürekli izlenebilmekte ve tesisin enerji yönetimi daha etkin şekilde gerçekleştirilebilmektedir.

Güneş enerjisi üretimi:

1 Mart 2022 tarihinde devreye alınan ve 96 kWe kurulu güce sahip Soğuk Hava Deposu Güneş Enerjisi Santrali, devreye alındığı tarihten itibaren, 2026 yılına ait mevcut üretim kayıtları dâhil olmak üzere toplam 726,57 MWh elektrik enerjisi üretmiştir.

Projenin çevresel ve ekonomik faydaları yalnızca enerji üretimiyle sınırlı değildir. Soğuk hava deposunun sürdürülebilir şekilde işletilmesi sayesinde bölgede tarımsal üretim gerçekleştiren üreticilerin ürünlerinin uygun koşullarda muhafaza edilmesi, hasat sonrası ürün kayıplarının azaltılması, ürünlerin ekonomik değerini koruyarak doğru zamanda pazara sunulması ve üreticilerin gelir kayıplarının önlenmesi amaçlanmaktadır.

Proje kapsamında bilgi ve kapasite geliştirme çalışmaları da yürütülmüş; 100 kişilik üretici grubuna akademisyenlerin katkılarıyla ürünlerin hasat öncesi ve sonrası süreçleri, doğru depolama koşulları ve ürün kalitesinin korunmasına yönelik uygulamalar konusunda eğitim verilmiştir.

Sürdürülebilir Tarımsal Üretimde Kaynak Verimli Soğuk Hava Deposu Projesi ile yenilenebilir enerji yatırımı, tarımsal üretimin sürdürülebilirliği ve kırsal kalkınma aynı sistem içerisinde bir araya getirilmiş; enerji maliyetlerinin azaltılmasının üreticiyi ve yerel ekonomiyi destekleyen doğrudan bir araca dönüştürülmesi amaçlanmıştır.